سفر حج و رسیدگی به فقرا...
یکی زیارتی، یکی سیاحتی است. یکی سیاحتی، زیارتی است. یکی هیچکدام!. یکی آه در بساط ندارد و حسرت زیارت و سیاحت می خورد. شاید هم فرصت فکر به این موارد را نیز ندارد!.
وقتی شرایط فراهم باشد، هر یک از موارد سه گانه ی اول ممکن می شود. بودن در موارد فوق نیز خوب و لذت بخش است. در همین شرایط، بودن در نوع چهارم، جای تعجب دارد!. اما وقتی شرایط فراهم نباشد، نوع آخری ممکن می شود!. زندگی در این موارد درد و رنج فراوان دارد. غم و اندوه آنان، تاسف حکومت و جامعه را نیز در پی دارد. همگان نیز در قبال هر یک از امور بدیهی این گروه مسئول می باشند. حکومت در وهله ی اول و جامعه نیز به نوبه ی خود، وظایفی دارند.
گوشزد و توصیه به وظیفه ی حکومت و جامعه در هر وهله، کاری پسندیده است. انجام وظیفه حکومت و جامعه در هر زمان ممکن، پسندیده تر است. اما گاهی اولی به افراط می رود!. دومی نیز به فراموشی سپرده می شود!. افراط در اولی وقتی است که یادآوری وظیفه ی قانونی حکومت و اخلاقی دارندگان، فقط افراد زیارتی را مشمول می شود!. گویی مسافران حج و عتبات و مشتاقان زیارت، وظیفه ی درمان فقر و فلاکت افراد جامعه را عهده دار می باشند!. اینکه در کنار سفر خویش دست مستمندی را بگیرند نیز، کافی نیست!. باید قید سفر را زده، و فقر زدایی از جامعه را بر عهده گیرند!. موجی از این توصیه ها را در حس و هوایی روشن فکرانه، بعد از اتفاق تلخ فرودگاه جده مشاهده کردیم!. افراد در مقام فقیه، حکم فقهی تعطیلی حج و عمره و جای مصرف جداگانه این امر را نیز می دادند!. گاهی انکار و به تمسخر گرفتن وظیفه شرعی حج نیز با جوک و لطیفه همراه شده بود!...
به نظر می رسد، در توصیه امر نیکی چون رسیدگی به مستمندان، افراط نباید کرد. حکومت و دارندگان جامعه نیز این وظیفه قانونی و اخلاقی خویش را نباید فراموش کنند. از جمله مسافران زیارتی که در مواردی در ذیل دارندگان محسوب می شوند. امید که کمک و مساعدت آنان، عین زیارت و انجام صواب زیارت قرار گیرد. مواردی که زائری قید سفر زده و در ازای آن به دستگیری مستمندی پردازد، این عین گذشت و فداکاری و البته که کاری پسندیده تر انجام داده است!. ضمن اینکه این امر نیک تنها به مسافران زیارتی نباید ختم شود!. بدون شک مسافر سیاحتی و تفریحی به کشورهای مختلف نیز به لحاظ اخلاقی و انسانی معاف از این امر نیستند. دلیل انتخاب سفر زیارتی زائرین و سیاحت گردشگران جای خود، هر دو گروه به لحاظ انسانیت در قبال هم نوعان خویش مسئولند. عموم توصیه کنندگان نیز با تاملی بیشتر از سیاست یک بام و دو هوا پرهیز کنند!. مسافران تایلند و... را با «دنیا دیده بهتر از ندیده» تحسین نکرده و با گفتاری چون «خرج برای فقیرا بهتر نیست؟!» به تکذیب مسافران حج نپردازند!. شکی نیست که دستگیری از فقرا و مستمندان هر دارنده ای را می تواند شامل شود. حتی آنان که اهل سیاحت و زیارت نیز نمی باشند.